Osnovi hemije - za BF / Biologija   (BF-OBS01)

Školska godina:

2026/2027.

Uslovi pohađanja:

Nema uslova

ESPB:

6

Vrsta studija:

Studijski programi:

Nastavnici:

dr Deana B. Andrić
redovni profesor, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

dr Ilija D. Brčeski
redovni profesor, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

dr Vesna B. Medaković
docent, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

dr Andrea M. Nikolić
docent, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

Saradnici:

dr Dušan Ž. Veljković
vanredni profesor, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

dr Danijela S. Kretić
asistent sa doktoratom, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

Aleksandar V. Janković, master hemičar
istraživač-saradnik, Institut za hemiju, tehnologiju i metalurgiju, Njegoševa 12, Beograd

Pavle A. Stojković, master hemičar
asistent, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

Andrej J. Kukuruzar, master hemičar

Miloš D. Jović, master hemičar
istraživač-saradnik, Inovacioni centar, Studentski trg 12-16, Beograd

Vojislava E. Poštić, master hemičar
asistent, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

Andrija P. Kokanović, master hemičar
istraživač-saradnik, Inovacioni centar, Studentski trg 12-16, Beograd

Fond časova:

Nedeljno: tri časa predavanja + četiri časa laboratorijskih vežbi (3+0+4)

Ciljevi:

Stiče se osnovno znanje iz hemije koje studentu omogućava multidisciplinarnije sagledavanje procesa u živim sistemima, kako na molekulskom tako i na makromolekulskom nivou. Student usvaja osnovno znanje o strukturi i reaktivnosti molekula i njihovoj nomenklaturi, brzini reakcija i hemijskoj ravnoteži. Obrađeni reakcioni mehanizmi omogućavaju studentu da sagleda sveobuhvatnost i uniformnost hemijskih reakcija kako u eksperimentalnim uslovima tako i u živim sistemima. Stereohemijski aspekt pruža studentu mogućnost sagledavanja odnosa strukture i reaktivnosti biomolekula i predstavlja pripremu za lakše sagledavanje kursa iz biohemije.

Ishod:

Student će naučiti da: razmišlja i logički zaključuje i primenjuje usvojeno znanje na način koji je neophodan studentu prirodnih nauka; primenjuje znanje o odnosu strukture i reaktivnosti kako na molekulskom tako i na makromolekulskom nivou; ovlada osnovama hemije, načinom imenovanja jedinjenja i pojmovima kiselosti i baznosti, tipovima vezivanja i karakterističnim reakcijama i mehanizmima za date klase molekula; primenjuje osnovne eksperimentalne tehnike neophodne za samostalni rad u laboratoriji.

Oblici nastave:

Predavanja, eksperimentalne vežbe sa obnavljanjem i utvrđivanjem gradiva, kolokvijumi.

Vannastavne aktivnosti:

—

Literatura:

1. I. Filipović, S. Lipanović: OPĆA I ANORGANSKA KEMIJA - I deo, Školska knjiga, Zagreb, 1997.
2. M. Dragojević, M. Popović, S. Stević, V. Šćepanović: OPŠTA HEMIJA - I deo, TMF, Beograd, 2003.
3. T. L. Brown, H. E. LeMay, B. E. Bursten, C. J. Murphy, P. M. Woodward: CHEMISTRY: THE CENTRAL SCIENCE (12 ed.) Pearson Prentice Hall, 2012. (ili bilo koje drugo izdanje)
4. K. P. C. Vollhardt, N. E. Schore: Organska hemija (bilo koje izdanje)
5. K. Anđelković, G. Vučković, S. Zarić, I. Hodžić, E. Milosavljević, N. Juranić: Zbirka zadataka iz opšte hemije sa rešenim primerima, Egzakta, Beograd, 1991.
6. Vežbe iz hemije za studente Biološkog fakulteta: Opšta i neorganska hemija (skripta za internu upotrebu)
7. D. Andrić, G. Roglić: Radni listovi iz organske hemije, Hemijski fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd 2021.

Dodatni materijal:

—

Predavanja:

0 poena (3 časa nedeljno)

Program rada:

1. Hemija kao naučna disciplina. Struktura materije. Čiste supstance. Homogene i heterogene smeše. Osnovni hemijski zakoni. Atomska teorija. Modeli atoma.
2. Relativna atomska i relativna molekulska masa. Molarna masa. Idealni i realni gasovi. Gasni zakoni. Van der Valsova jednačina.
3. Elektronska struktura atoma. Raderfordov i borov atomski model. Kvantni brojevi. Elektronska konfiguracija. Periodni sistem elemenata i periodična promena svojstava elemenata. Nuklearne reakcije.
4. Hemijska veza - jonska veza. Svojstva jonskih supstanci. Hemijska veza - kovalentna veza; koordinativno-kovalentna veza; metalna veza. Elektronegativnost. Luisove formule. Geometrija Molekula – ovep model. Međumolekulske interakcije. Vodonična veza u biološkim sistemima.
5. Rastvori. Koligativne osobine rastvora. Osmoza u biološkim sistemima. Koloidi. Hemijske reakcije. Energetske promene pri hemijskim reakcijama.
6. Brzina hemijske reakcije. Hemijska ravnoteža. Le Šateljeov princip. Konstanta ravnoteže. Ravnoteže u vodenim rastvorima elektrolita. ph rastvora. Puferi. Hidroliza. Proizvod rastvorljivosti.
7. Periodni sistem elemenata – osnovna svojstva grupa u periodnom sistemu elemenata.
8. Uvod u organsku hemiju - struktura i vezivanje u organskoj hemiji. Alifatični ugljovodonici. Konformaciona analiza. Stereohemija.
9. Halogeni derivati ugljovosonika. Benzen i aromatična jedinjenja.
10. Organska jedinjenja sa kiseonikom. Organska jedinjenja sa sumporom.
11. Karbonilna jedinjenja.
12. Amini i derivati. Heterociklična jedinjenja.
13. Karboksilne kiseline i derivati.
14. Supstituisane i keto kiseline.

Laboratorijske vežbe:

20 poena (4 časa nedeljno)

Program rada:

1. Kiseline, baze, soli, oksidi.
2. Rastvori.
3. Brzina hemijske reakcije i hemijska ravnoteža.
4. pH vrednost; puferi.
5. Redoks procesi.
6. Kompleksna jedinjenja.
7. Mineralizacija i rastvorljivost.
8. Alkani, cikloalkani i alkeni.
9. Alkil-halogenidi, stereohemija i alkoholi.
10. Aldehidi i ketoni.
11. Karbonske kiseline, derivati, amini i spektroskopske metode.
12. Aromatična jedinjenja, fenoli i izolovanje prirodnih proizvoda.
13. Termin za nadoknadu propuštene vežbe i razduživanje studenata.

Kolokvijumi:

20 poena

Napomene:

Dva nastavna kolokvijuma - svaki nosi po 10 poena za ocenu.

Pismeni ispit:

60 poena

Napomene:

Za izlazak na pismeni ispit neophodno je da student na predispitnim obavezama ostvari 20,4 poena (51%).

Da bi položio završni ispit neophodno je da student ostvari 30,6 poena (51%).